Spis treści:

1. Czy zawieszone kotły na pellet stały się nielegalne?
2. Dlaczego ponad 900 kotłów na pellet zniknęło z listy ZUM?
3. Czy osoba, która już zamontowała kocioł, straci dofinansowanie?
4. Czym jest lista ZUM i dlaczego ma znaczenie?
5. Kryzys programu „Czyste Powietrze” dotyczy nie tylko kotłów
6. Czy nowoczesne kotły na pellet nadal mogą być użytkowane?
7. Jak sprawdzić, czy problem dotyczy Twojego kotła?

W ostatnim czasie z listy ZUM zniknęło ponad 900 kotłów na pellet. Informacja ta szybko zaczęła wywoływać niepokój wśród właścicieli domów, beneficjentów programu „Czyste Powietrze” oraz osób planujących wymianę starego źródła ogrzewania. Pojawiły się pytania, czy można nadal z nich korzystać i czy osoby, które już zamontowały kocioł, stracą przyznane dofinansowanie.

Zawieszenie kotła na liście ZUM nie oznacza zakazu jego użytkowania. Lista ZUM służy przede wszystkim do określania, które urządzenia mogą zostać objęte dofinansowaniem w ramach programu „Czyste Powietrze”.

Zawieszenie części kotłów wynikało z zakończenia okresu przejściowego na uzupełnienie danych w bazie EPREL, czyli unijnym systemie etykietowania energetycznego. Producenci, którzy nie przekazali wymaganych informacji do Instytutu Ochrony Środowiska, zostali czasowo wykreśleni z listy ZUM.

Czy zawieszone kotły na pellet stały się nielegalne?

Zawieszenie urządzenia na liście ZUM nie oznacza, że jego posiadanie lub użytkowanie staje się nielegalne.

Lista ZUM jest narzędziem wykorzystywanym w programie „Czyste Powietrze”. Znajdują się na niej urządzenia i materiały, które zostały zweryfikowane pod względem wymagań programu i mogą być uwzględniane przy rozliczaniu dofinansowania. Jeżeli określony model zostaje zawieszony lub usunięty z listy, zmiana dotyczy przede wszystkim jego statusu w programie dotacyjnym.

Legalność użytkowania kotła zależy natomiast między innymi od parametrów technicznych urządzenia oraz przepisów obowiązujących w danym województwie lub gminie. Istotne mogą być lokalne uchwały antysmogowe, które określają, jakie źródła ciepła mogą być użytkowane na danym obszarze i w jakim terminie należy wymienić starsze urządzenia.

Co oznacza zawieszenie kotła na liście ZUM?

• może wpłynąć na możliwość otrzymania dofinansowania,
• nie oznacza zakazu użytkowania kotła,
• wymaga sprawdzenia aktualnego statusu konkretnego modelu,
• nie zastępuje lokalnych uchwał antysmogowych,
• może mieć charakter czasowy, jeżeli producent uzupełni dokumentację.

Dlaczego ponad 900 kotłów na pellet zniknęło z listy ZUM?

Powodem nie było uznanie wszystkich tych urządzeń za niebezpieczne lub nadmiernie emisyjne. Decyzja wiązała się z zakończeniem okresu przejściowego, w którym producenci mieli uzupełnić wpisy urządzeń w bazie EPREL.

EPREL to unijna baza produktów objętych etykietowaniem energetycznym. Gromadzone są w niej informacje dotyczące między innymi efektywności energetycznej i parametrów technicznych urządzeń. Dane te umożliwiają weryfikację, czy produkt spełnia wymagania związane z jego deklarowanymi właściwościami.

Producenci urządzeń znajdujących się na liście ZUM mieli obowiązek przekazania wymaganych informacji do IOŚ-PIB. Jeżeli dokumenty nie zostały dostarczone lub wpisy w bazie EPREL nie zostały prawidłowo uzupełnione, urządzenia zostały czasowo zawieszone.

Łącznie z listy zniknęło:

• 936 kotłów na pellet,
• 183 kotły zgazowujące drewno,
• 7 gruntowych pomp ciepła,
• 299 pomp ciepła typu powietrze woda.

Skala zmian była znacznie szersza i nie dotyczyła wyłącznie ogrzewania pelletem.

Czy osoba, która już zamontowała kocioł, straci dofinansowanie?

Jeżeli montaż kotła nastąpił przed jego zawieszeniem na liście ZUM, urządzenie nadal może być objęte programem „Czyste Powietrze”. Jest to szczególnie ważne dla beneficjentów, którzy kupili i zamontowali urządzenie w czasie, gdy znajdowało się ono na liście urządzeń kwalifikowanych.

Późniejsze zawieszenie modelu nie oznacza cofnięcia dofinansowania dla każdej wykonanej wcześniej inwestycji. Znaczenie mogą mieć jednak między innymi data zakupu, data montażu, warunki umowy oraz dokumentacja złożona w odpowiednim wojewódzkim funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej.

Inaczej wygląda sytuacja osób, które dopiero planują zakup kotła. Przed zawarciem umowy z wykonawcą należy sprawdzić aktualny status dokładnego modelu. Nie wystarczy potwierdzenie, że producent ma w swojej ofercie inne urządzenia obecne na liście. Oznaczenie modelu musi być zgodne z dokumentacją, fakturą oraz wpisem znajdującym się w bazie.

W razie wątpliwości warto zwrócić się do właściwego WFOŚiGW lub operatora programu i uzyskać potwierdzenie przed zakupem urządzenia.

Co sprawdzić w przypadku zamontowanego kotła na pellet?

• datę zakupu i montażu urządzenia,
• status modelu w dniu realizacji inwestycji,
• dokładną nazwę i oznaczenie kotła,
• dokumentację przekazaną przez wykonawcę,
• warunki zawartej umowy o dofinansowanie,
• stanowisko właściwego WFOŚiGW.

Czym jest lista ZUM i dlaczego ma znaczenie?

Lista zielonych urządzeń i materiałów została wprowadzona jako element kontroli jakości inwestycji finansowanych z programu „Czyste Powietrze”. Jej zadaniem jest ograniczenie sytuacji, w których publiczne środki przeznaczane byłyby na urządzenia o niskiej sprawności, niezweryfikowanych parametrach lub niepełnej dokumentacji.

Przedstawiciele Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wskazują, że do połowy 2024 roku w ramach programu można było montować różne urządzenia bez tak rozbudowanego systemu weryfikacji. Lista ZUM miała uporządkować rynek i ograniczyć finansowanie produktów niespełniających przyjętych wymagań.

Obecność kotła na liście nie jest jednak bezterminową gwarancją. Status urządzenia może zostać zmieniony, jeżeli producent nie uzupełni wymaganych danych, nie dostarczy dokumentów lub nie potwierdzi parametrów produktu w sposób wymagany przez operatora programu.

Dlatego lista powinna być sprawdzana bezpośrednio przed zakupem urządzenia, a nie tylko na etapie wstępnego planowania modernizacji.

Kryzys programu „Czyste Powietrze” dotyczy nie tylko kotłów

Zawieszenie ponad 900 kotłów na pellet jest kolejnym problemem programu, który od miesięcy zmaga się z kryzysem zaufania. Podczas posiedzenia komisji poświęconego „Czystemu Powietrzu” wykonawcy i beneficjenci zwracali uwagę na długie terminy oczekiwania na wypłaty oraz konieczność dostarczania kolejnych dokumentów.

Przedstawiciele Ministerstwa Klimatu i Środowiska informowali, że w ramach programu wypłacono już około 11 mld zł. Jednocześnie część przedsiębiorców podkreślała, że na należne środki czeka od kilku miesięcy.

Wiceminister klimatu wskazywał, że źródłem problemów była między innymi kumulacja zaniedbań z końca 2023 roku oraz niewystarczające przygotowanie instytucji do obsługi tak dużej liczby wniosków. Łącznie złożono ich już około miliona.

Według przedstawionych podczas posiedzenia informacji zaległości dotyczące spraw z 2024 roku miały wynosić około 4%. Jednocześnie prowadzonych było blisko 500 postępowań prokuratorskich dotyczących potencjalnych nieprawidłowości i nieuczciwych wniosków.

Przedstawiciele branży i organizacji społecznych zwracają jednak uwagę, że kontrole oraz działania wobec nieuczciwych podmiotów nie powinny powodować wielomiesięcznych opóźnień wobec rzetelnych wykonawców i beneficjentów.

Czy nowoczesne kotły na pellet nadal mogą być użytkowane?

Nowoczesne kotły na pellet nie zostały objęte jednym ogólnopolskim zakazem użytkowania. Nie oznacza to jednak, że każdy kocioł może być używany bez ograniczeń w każdym miejscu.

Decydujące znaczenie mają parametry konkretnego urządzenia oraz przepisy lokalne. W poszczególnych województwach obowiązują uchwały antysmogowe określające terminy wymiany najstarszych i najbardziej emisyjnych kotłów. Niektóre miasta lub regiony mogą wprowadzać dalej idące ograniczenia dotyczące spalania paliw stałych, w tym biomasy.

Dlatego właściciel kotła powinien osobno sprawdzić:

1. Czy urządzenie spełnia wymagania techniczne i emisyjne.
2. Czy jego użytkowanie jest dopuszczone przez lokalną uchwałę antysmogową.
3. Czy dokładny model znajduje się obecnie na liście ZUM, jeżeli inwestycja ma być dofinansowana.

Kocioł może być użytkowany, ale jednocześnie nie kwalifikować się do dofinansowania. Może również spełniać wymagania programu, ale podlegać dodatkowym ograniczeniom obowiązującym na konkretnym obszarze. Są to odrębne kwestie, które należy weryfikować niezależnie.

Jak sprawdzić, czy problem dotyczy Twojego kotła?

W pierwszej kolejności należy ustalić dokładną nazwę producenta, model oraz oznaczenie urządzenia. Informacje te powinny znajdować się na tabliczce znamionowej, fakturze, karcie produktu, instrukcji obsługi lub dokumentach przekazanych przez instalatora.

Następnie trzeba wyszukać urządzenie na aktualnej liście ZUM. Należy zwrócić uwagę nie tylko na nazwę handlową, ale również na wariant, moc oraz pełne oznaczenie modelu. Podobnie nazwane kotły tego samego producenta mogą mieć różny status.

W przypadku urządzenia zamontowanego przed zawieszeniem trzeba zgromadzić dokumenty potwierdzające termin realizacji inwestycji. Mogą to być faktury, protokoły odbioru, potwierdzenia zapłaty, dokumentacja fotograficzna oraz umowa z wykonawcą.

Jeżeli inwestycja nie została jeszcze rozpoczęta, nie należy polegać wyłącznie na ustnym zapewnieniu sprzedawcy. Status urządzenia powinien zostać sprawdzony przed zakupem, a w przypadku niejasności potwierdzony w odpowiednim funduszu.

Źródło: magazynbiomasa.pl